Тамыз соңынан бастап алматылықтар аллергияның айқын белгілеріне жаппай шағымдана бастады. Қалада жусан, амброзия және алабота тозаңының жоғары концентрациясы тіркелді. Қазір өсімдіктің соңғы екі түрінің маусымы аяқталуға жақын, ал жусан бойынша көрсеткіштер төмендей бастағанымен, әлі де қауіпті деңгейде қалып отыр.
Алматыдағы аллергиясы бар жандардың жағдайы қашан жеңілдейді және жусан неліктен басқа өсімдіктерге қарағанда ұзағырақ тозаңданады? Бұл сұрақтардың жауабын Tengri Health тілшісі анықтап көрді.
Амброзия мен алабота маусымы аяқталды
Аллергияны емдеу әдістерін зерттеумен айналысатын ғалым Қайсар Табынов Алматыдағы тозаң мониторингінің соңғы мәліметтерін жариялады.
Оның айтуынша, қалада амброзия мен алабота маусымы аяқталды деп есептеуге болады.
"Амброзия мен алабота концентрациясы қазір төмен деңгейде және жақын арада осы өсімдіктерге аллергиясы бар адамдарға айтарлықтай салмақ түсірмеуі тиіс. Бірақ егер сіз жусанға сезімтал болсаңыз, әлі еркін тыныстауға ерте", - деп түсіндірді сарапшы.
Жусан тозаңы азайды, бірақ деңгейі әлі де жоғары
Ғалымның айтуынша, жусан тозаңының концентрациясы төмендей бастады, бірақ әзірге бұл азаю шамалы ғана.
Бұл ретте өткен аптадағы ең жоғары мәнмен салыстырғанда көрсеткіш 51 пайызға төмендеген. 24 қыркүйекте концентрация текше метрге 2623 дәнге дейін жеткен еді, дейді ғалым Қайсар Табынов.
Төмендегеніне қарамастан, тозаң деңгейі әлі де қауіпті шекте қалып отыр және текше метрге 200 дән болатын шекті мөлшерден бірнеше есе асып түседі.
Жаңбырдан кейін тозаң көбейіп кетті
Профессор Қайсар Табынов 29 қыркүйекте ең жоғары концентрация - текше метрге 534 дән - небәрі екі сағаттың ішінде, сағат 20:00-ден 22:30-ға дейін тіркелгеніне ерекше назар аударды. Дәл осы уақытта қалада өткінші жаңбыр жауған болатын.
"Шамасы, жаңбыр тозаңды біз тыныс алатын ауаның жерге жақын қабатына уақытша жинап тастаған сияқты. Сондықтан жусанға аллергиясы бар жандар кеше кешке немесе бүгін таңертең ерте жағдайларының нашарлағанын сезінуі мүмкін", - деп бөлісті маман.
Оның айтуынша, ұқсас жағдай өткен жылы да байқалған. Сол кезде бүкіл бақылау кезеңіндегі рекордтық көрсеткіш - текше метрге 3500 жусан дәні - дәл осылай жаңбырдан кейін тіркелген еді.
Жусан неге ұзақ тозаңданады?
Сарапшы жусан маусымының амброзия мен алаботаға қарағанда ұзағырақ болуының бірнеше себебін атап өтті.
Біріншіден, жусан - түрлері өте көп тұтас бір өсімдіктер туысы. Олар әртүрлі уақытта гүлдейді. Алматы маңында далалық және тау бөктеріндегі популяциялар бар. Әртүрлі биіктіктегі температура айырмашылығына байланысты тау бөктеріндегі түрлер далалық түрлерге қарағанда кешірек піседі.
"Осылайша, бір қысқа толқынның орнына уақыт бойынша созылған гүлдеу кезеңі болады", - деп түсіндіреді ол.
Тағы бір ерекшелігі бар. Жусан тозаңы өте жеңіл және ұсақ, сондықтан жел оны алыс қашықтықтарға тасымалдай алады. Ауа ағындары тозаңды қалаға тіпті алыстағы тау беткейлері мен бөктерлерінен де жеткізіп тұрады.
Сондай-ақ маманның айтуынша, жусан Алматы айналасында кең таралған. Ол далалық аймақтарда, тау бөктерлерінде және қаланың бос жатқан жерлерінде өседі.
"Қалың өскен алқаптардың едәуір үлкендігі мен өсімдіктердің жалпы санына байланысты жусанның қаланың тозаң фонына қосатын жиынтық және ұзақ мерзімді үлесі, мысалы, амброзияға қарағанда жоғары болады".
Маусымның ұзақтығына Алматыға тән құрғақ әрі жылы күзгі ауа райы да әсер етеді.
Амброзия мен алаботаның гүлдеу кезеңі біркелкі өтеді. Өңірде олардың түрлік құрамы онша бай емес, сондықтан маусым қысқарақ және уақыт жағынан жинақы болады.
"Жусанға келетін болсақ, өкінішке қарай, тағы бір аптадай күте тұруға тура келеді. Қазан айының алғашқы онкүндігінде тозаң концентрациясы орташа мәнге дейін төмендеуі тиіс. Бұл жусанның белсенді тозаңдану фазасы аяқталып, аллергиясы бар жандардың жағдайы жеңілдейді дегенді білдіреді", - деп атап өтті профессор Қайсар Табынов.
Ол бұдан кейін нөсер жауса, тозаң деңгейі уақытша бұдан да төмен түсуі мүмкін екенін айтты. Ал алғашқы қар жауған соң, ауада тозаң мүлдем қалмайды.
