“Қолыма алмадым“: “үнсіз босану“ деген не және ол Қазақстанда қалай өтеді?

"Үнсіз босану" - әйел босанғаннан кейін сәбиінің дауысын ести алмайтын жағдай.

Кейбір әйелдер сәбиінен аяғы ауыр кезінде айырылса, енді біріне ұрықтың ауыр патологияларына байланысты жүктілікті кеш мерзімде тоқтатуға тура келеді.

Қазақстанда бұл тақырып әлі күнге дейін жабық күйінде қалып отыр. Мұндай ауыр қаза туралы ашық айтылмайды, ал қайғыға ұшыраған әйелдер көбіне соққыға жалғыз төтеп беруге мәжбүр. Көмектің қайдан келерін және қазадан қалай ес жиюды білмегендіктен, олар қалыпты өмірге оралу жолдарын өз бетінше іздеуге мәжбүр болады.

Баласы шетінеп кеткен әйелдер қандай қиындықтарды бастан өткереді және қолдау жүйесі қалай ұйымдастырылуы керек - Tengri Health материалында баяндаймыз.

Қазақстанда қанша әйел "үнсіз босанады"? 

Алматыда Анастасия Остапчукты болашақ аналар мектебінің нұсқаушысы, доула және перинаталдық психолог ретінде таниды. Ол Instagram-дағы парақшасын белсенді жүргізеді, онда босануға дайындалу және одан кейін қалай қалпына келу керек екенін айтады.

Анықтама: доула - бұл жүктілік, босану және босанғаннан кейінгі кезеңде әйелге үздіксіз эмоционалдық, физикалық және ақпараттық қолдау көрсететін, бірақ медициналық білімі жоқ және медициналық шаралар жасамайтын арнайы даярлықтан өткен маман.

Оның парақшасы ашық, жылы реңкте жасалған. Әрбір жазбасы, онда түйткілді мәселелер сөз болса да, ана бақыты жайлы. Осы блогында басқа қызметтерімен қатар әйелдерге "үнсіз босану" кезінде де қолдау көрсететінін қалай айтуды Анастасия әзірге білмейді.

"Бәлкім, шетінеу туралы айтатын бөлек парақша ашуым керек шығар. Мен доула ретінде мұндай ауыр сәттерде де әйелдерге қолдау көрсетемін. Негізгі блогымда бұл тақырыпты қозғай алмаймын, өйткені мұнда өте сезімтал жүкті әйелдер жиналған, олардың көңілін түсіргім келмейді", - дейді Анастасия. 

"Үнсіз босану" деген не?

"Үнсіз босану" - әйелдің өлі баланы дүниеге әкелуін бейресми атау. Бұл жағдай ұрық ана құрсағында босану басталғанға дейін немесе босану барысында шетінеп кеткенде болады. 

Бұл ретте әйел толғақты қоса қалыпты босану процесінен өтеді, алайда бала өлі туады. 

Бұл термин кейде медициналық көрсеткіштер бойынша кеш мерзімде жүктілікті үзгеннен кейінгі босану процесіне қатысты да қолданылады.

Алайда мұндай жағдайлар баланың әрқашан өлі туғанын білдіре бермейді. Медициналық практикада "өлі туу" термині қолданылады, ал "үнсіз босану" - бұл әйелдің бастан кешкен күйзелісіне құрметпен қарай отырып, осы тәжірибе туралы айтуға көмектесетін жұмсартылған тіркес.

Қазақстанда мұндай жағдайлар жиі болып тұрады. Ресми сауалымызға берген жауабында Денсаулық сақтау министрлігі ұсынған деректер мәселенің ауқымын бағамдауға мүмкіндік береді.

2026 жылдың алғашқы сегіз айында өлі туу көрсеткіші әр мың балаға шаққанда 6,5 жағдай болып, былтырғы осы кезеңмен салыстырғанда төрт пайызға төмендеді.

Бұл ретте Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, осы уақыт ішінде елде 201 мыңнан аса бала тірі туған. Осылайша, шамамен алғанда, биылғы сегіз айда Қазақстанда 1 300-ге жуық бала өлі туған. 

"Қайғы салмағын сездіреді"

Анастасия Остапчук психология саласына салыстырмалы түрде жақында келді. Бұрын ол хореограф болып жұмыс істеген, бірақ екі баласы шетінеп кеткеннен кейін психологияға бет бұрып, кейін "үнсіз босану" доуласы болды - бірнеше жыл ішінде ол 20 әйелді сүйемелдеді. 

"Мен екі жүктілігімнен айырылдым - екеуі де 9–10 апталық ерте мерзімде болды. Басында бәрін еңсердім деп ойладым. Көбіне солай болады: әйел адам бәрі артта қалды, басқаға көңіл бөлдім, ауруханадан шықтым, әрі қарай өмір сүріп жатырмын, бәрі дұрыс деп ойлайды. Бірақ, шын мәнінде, қайғы салмағын сездіреді".

Анастасия Остапчук
психолог, "үнсіз босану" доуласы

Анастасияның айтуынша, Қазақстанда шетінеу туралы енді ғана ашық айтыла бастады. Мұндай жағдайды бастан кешкен әйелдер қайғыны еңсеру үшін кәсіби көмек іздейтін болған. 

"Бұл ретте мұндай жағдайларда кәдімгі психологиялық қолдау жеткіліксіз болуы мүмкін: маман әйелдің жүктілік кезіндегі және босанғаннан кейінгі жай-күйінің медициналық ерекшеліктерін де түсінуі тиіс. Бұл жерде нақ мамандандырылған көмек қажет. Кейде біз клиникалық психологтың құзыреттілігін қажет ететін жағдайларға тап боламыз", - деп түсіндіреді Остапчук.

Анастасияға қайта оқуға тура келді. Алдымен ол Қазақстанда жоғары психологиялық білім алып, клиникалық психологияны меңгерді және перинаталдық психология бойынша дайындықтан өтті.

Қазір ол жүктілік кезінде нәрестесінен айырылғанын білген әйелдерге, сондай-ақ ұрықтың ауыр патологияларына байланысты жүктілікті кеш мерзімде тоқтату туралы шешім қабылдауға мәжбүр болғандарға көмектеседі - бұл өте қиын таңдау.

"Әйел медициналық көрсеткіштер бойынша жүктілікті тоқтата ма, әлде бала туғаннан кейін небәрі бірнеше сағат немесе күн ғана өмір сүруі мүмкін екенін түсіне отырып, оны сақтап қала ма - осыны шешуі керек. Бұл ретте дәрігерлер, әдетте, алдын ала болжам жасап, УДЗ-да көрініп тұрған патологиялармен сәбидің өмір сүрмейтінін ескертеді", - дейді Остапчук.

Күрделі патологиялар көбіне екінші пренаталдық скринингте, жүктіліктің 18-22 аптасында - шамамен бесінші айда анықталады.

Егер диагноз расталып, әйел жүктілікті тоқтатуды таңдаса, ол жасанды босану процесінен өтуі тиіс. Бала көбіне өлі туады, бірақ кейде тірі туып, содан кейін шетінеп кетуі мүмкін.

Мұның бәрін сипаттап жеткізудің өзі оңай емес. Ал бастан өткеру...

"Маған ешкім көмектескісі келмейді"

Жанар (есімі кейіпкердің өтініші бойынша өзгертілді) перинаталдық психолог Анастасия Остапчукпен 2025 жылдың сәуірінде танысқан. Анастасия Жанарға өміріндегі ең ауыр кезеңдердің бірін еңсеруге көмектесті.

Бұл оның бірінші жүктілігі еді. Күйеуі екеуі басынан бастап Алматыдағы ең үздік мамандарға қараламыз деп шешті. Жанар анализдерін уақытында тапсырып, тамақтануын қадағалап жүрді. Жүктілік ешқандай асқынусыз өтіп жатқан.

16-аптада ерлі-зайыпты қызды болатынын біліп, оның дүниеге келуіне дайындала бастады. Кейін Жанар баланың алғашқы қимылын сезді. Дәрігерлер бәрі жақсы екенін айтты.

Бұл екінші скринингке дейін жалғасты.

"Жүктіліктің 20-аптасында кезекті УДЗ-ға мүлдем алаңсыз келдім, өйткені бұған дейін бәрі жақсы болған еді. Бірақ дәрігер аяқастынан балада күрделі патология бар деп, жүктілікті тоқтатуға дайындалу керек екенін айтты", - деп еске алады Жанар.

Ол естігеніне сенбеді. Бірден басқа дәрігерлерге жүгініп, қайтадан УДЗ жасатты, Алматының түрлі клиникасындағы ең танымал мамандардың кеңесіне жүгінді. Диагноз расталды: болашақ сәбидің қанайналым жүйесінің бұзылуына байланысты жүрегінің ауыр туа біткен ақауы бар болып шықты.

Ерлі-зайыпты жүктілікті тоқтату туралы шешім қабылдады.

"Ресми түрде менде таңдау болды: дәрігерлер жүктілікті сақтай алатынымды түсіндірді, бірақ бала бәрібір өмір сүрмейтінін ескертті. Бірақ маған басқа ешқандай көмек немесе қолдау ұсынылған жоқ. Әрі қарай не болатынына мүлдем дайын болмай шықтым", - деді Жанар.

Ол процедура қайда және қалай өтетінін, қандай тексерулер қажет, кімге жүгіну керек екенін білмеді. Ерлі-зайыпты Алматыға жақында ғана көшіп келгендіктен, қасында жақын туыстары да болмады - қолдау сұрайтын ешкім жоқ.

Жанар жеке клиникадағы білікті дәрігерге қаралып жүрген. Сол дәрігер оған ауруханаға жатуға дайындалуға, анализдерді тез тапсырып, қолайлы жерге орналасуға көмектесті.

"Бірақ мұнда да медициналық қызметкерлердің дөрекі қарым-қатынасына тап болдым: кейбір дәрігерлердің мұндай жағдайдағы әйелдермен қаншалықты қатал сөйлесетіні мені таңғалдырды. Бәріне бірдей күйе жақпаймын, ол жерде өте жақсы мамандар бар. Бірақ ешкімнің маған көмектескісі келмейтінін сезінген сәттерім көп болды", - дейді Жанар өз тәжірибесін бөлісіп.

Ауруханада Жанарды медициналық көрсеткіштер бойынша жүктілігін тоқтатуы тиіс басқа үш әйелмен бірге палатаға жатқызды. Сол бөлімшеде жүктілігін сақтау үшін жатқан пациенттер де болды.

Жанар ақылы жеке палатаға ауыстыруды сұрады, бірақ оған рұқсат берілмеді. Медицина қызметкерлері ақылы бөлімшеде оның жағдайына қажетті бақылау жасау мүмкіндігі болмайтынын түсіндірді.

"Біздің палатада әйелдер босанып жатты"

Ауруханаға жатқан бірінші күні Жанарға босануға дайындайтын препараттар тағайындалды. Дәрігерлер бұл дәрілерді екі күн ішу керек екенін, ал үшінші күні толғақ басталуы тиіс екенін түсіндірді. Алайда, процесс жоспарланғандай болған жоқ.

"Мен таблеткаларды қабылдадым, бірінші түнде-ақ жағдайым нашарлады: денем түршігіп, құстым, жүрек соғысым жиіледі. Мен кезекші дәрігерге бардым, бірақ ол мұның қалыпты жағдай екенін айтып, ұйықтауға жіберді. Келесі күні бәрі қайталанды", - дейді Жанар.

Толғақ басталмады - дәрігерлер босануға дайындаудың басқа әдістерін қолданып көрді, бірақ соңында препараттардың дозасын арттырды. Мұның бәрін Жанар өте ауыр өткерді. Оның айтуынша, жанама әсерлер басталған: адам төзгісіз ауырсыну, құсу, іш өту. Дәрігерлер тек иықтарын қиқаңдатты.

Жанар үшін ең ауыр сынақ - жалпы палатадағы жағдай болды. Ол жерде басқа әйелдер де жүктілікті медикаментозды тоқтатудан өтіп жатты - кейбірі көршілерінің көзінше дәл сол жерде босанды.

"Сен отырып алып, тынышталуға тырысасың, азаптың бітуі үшін толғақтың басталуын күтесің, ал дәл қасыңда палатада әйелдер босанып жатады", - деп еске алады Жанар.

Үшінші күннің кешіне қарай ол әбден әлсіз болып қалды. Дәл осы сәтте Анастасия туралы естігені есіне түсіп, одан келіп көмектесуін сұрады. Әйел төртінші күні ғана босанды.

Бәрі аяқталған соң, Жанардан қызының денесін не істейтінін сұраған.

"Бұл туралы ойлауға ресурсым да, күш-қуатым да болмады. Күйеуім де не істерін білмеді. Екеуміз де бұған дейін ешкімді жерлеп көрмегенбіз. Маған: "не осында қалдырасың, не алып кетесің" деді. Бірақ сол күні-ақ алып кету керек болды, ал мен әлі ауруханада едім. Қасымда туыстарымнан ешкім болмады. Бізге оны перзентханада қалдыруға тура келді", - дейді кейіпкер.

"Мен келістім. Бірақ кінәлі болу сезімі әлі күнге дейін жаныма батып жүр", - дейді Жанар.

Үйіне оралғаннан кейін қыз үш ай бойы есін жия алмай жүрген. Қасында күйеуі болды, анасы келді, босану кезінде көп көмектескен Анастасиямен кеңесіп тұрды, бірақ қайғыны ұзақ уақыт еңсере алмады. 

Бірте-бірте ол қалыпты өмірге орала бастады. Қазір Жанар ана болуды қатты армандайды, бірақ әлі күнге дейін қайта жүкті болуға жүрегі дауаламай жүр...

Қазақстанда баласынан айырылған әйелдерге қандай көмек көрсетіледі?

Әйелдердің құрсағындағы сәбиге ауыр диагноз қойылатын жағдайлар бүкіл әлемде кездеседі. Біз Қазақстанда "үнсіз босанудан" өтетін әйелдерге қандай көмек көрсетілетінін анықтауға тырыстық.

Мұндай жағдайлармен жұмыс істейтін қоғамдық қорларды немесе ұйымдарды таба алмадық. Біз сөйлескен сарапшылар мен кейіпкерлер Қазақстанда мұндай ұйымдар жоқ екенін растап отыр.

Елде шетінеу тақырыбы мүлдем талқыланбайтыны жағдайды қиындата түседі: мұндай жағдайды басынан өткерген әйелдер өз оқиғаларын көпшілікке айтуға дайын емес. Дәрігерлердің өзіне бұл туралы айту қиын. 

Жүктілік кезінде баласынан айырылған әйелдерге көмек көрсету қалай ұйымдастырылғанын білу үшін Денсаулық сақтау министрлігіне редакциялық сауал жолдадық.

Денсаулық сақтау министрлігі баласынан айырылған әйелдерге көмек көрсету "олардың жай-күйі мен жеке қажеттіліктерін ескере отырып" ұйымдастырылғанын түсіндірді. 

Бұл ретте, мұндай пациенттерге бөлек палаталар әрдайым қарастырыла бермейді: әйелді оқшаулау мүмкіндігі нақты перзентхананың жағдайына және клиникалық жағдайға байланысты.

Сондай-ақ ведомство барлық өңірдегі перинаталдық орталықтар мен емханаларда әйелдердің эмоционалдық жай-күйін бағалап, оларға қажетті қолдау көрсететін психологтар бекітілгенін хабарлады.

Алайда, сарапшылардың айтуынша, Қазақстанда перинаталдық кезеңдегі әйелдермен айналысатын бейінді мамандар өте аз.

Анастасия Остапчуктың айтуынша, көп нәрсе нақты перзентханаға және оның қызметкерлерінің баласынан айырылған әйелдің жай-күйін ескеруге дайындығына байланысты.

Оның тәжірибесіне сүйенсек, қазақстандық перзентханалардағы медицина қызметкерлері мұндай әйелдерге үлкен жанашырлықпен қарайды. Бірақ бұл жеткіліксіз: оларға кәсіби психологиялық қолдау қажет, әрі ол босану кезінде ғана емес, перзентханадан шыққаннан кейін де берілуі тиіс.

"Баласынан айырылған әйелдер есеңгіреп қалады. Олар сырттай сабырлы көрінуі мүмкін, бірақ болған жағдайды кейінірек шынайы сезінеді. Сол кезде қайғыру процесі басталады, одан қолдаусыз өту өте қиын болуы мүмкін", - деп түсіндіреді Анастасия.

Балаға қарау керек пе және онымен қалай қоштасу керек: психологтар не дейді?

Остапчуктың жұмысы ерекше нәзіктікті талап етеді. Ол өз қамқорлығындағы әйелдермен талқылайтын ең қиын сұрақтардың бірі: баламен қоштасу керек пе?

Оның айтуынша, әйелдердің мұндай ұсынысқа алғашқы реакциясы теріс болады. Олар ауыр азаптан қашқысы келеді, бірақ кейін, әдетте, өз шешімдеріне қатты өкінеді.

"Менің тәжірибемде бір жағдай болды: әйел "үнсіз босанудан" төрт ай өткен соң, баласына қараудан бас тартқанына қатты өкініп, оны тым болмаса сыртынан көру үшін перзентханаға барып, бейнебақылау камерасындағы жазбаларды сұрады", - деп еске алады Остапчук.

Ол қайғыны еңсеру үшін адамға, ең алдымен, болған қазаны сезіну және мойындау маңызды екенін түсіндіреді. Баланы көру, оны қолға алу және қоштасу мүмкіндігі осы процестің бір бөлігі болуы мүмкін.

Бұл ретте шешімді әрқашан әйелдің өзі қабылдауы тиіс. Әркім қайғыны әртүрлі өткереді, сондықтан бір әмбебап қолдау стратегиясын таңдау мүмкін емес. Келесі оқиға - соның дәлелі.

"Оны қолыма алсам, қайтып бермес едім"

Биыл жазда астаналық Виктория Поддубная жүктіліктің 39-аптасында кенже ұлынан айырылып қалды. Сол кезде ол кенеттен баланың қимылдамай қалғанын байқап, бірден ауруханаға барған. УДЗ кезінде оған жүрек соғысы тоқтағанын айтты.

Бұл нағыз есеңгіреу мен шындықты қабылдамау еді. Бірақ Викторияға болған жағдайды сезініп қана қоймай, "үнсіз босану" процесінен өту керек болды. Дәрігерлер кесар тілігіне көрсеткіш жоқ екенін, ал табиғи жолмен босану, соның ішінде болашақ жүктілік үшін асқыну қаупін азайтуға мүмкіндік беретінін түсіндірді.

Жанардан айырмашылығы, Виктория перзентханадағы қолдауды жылылықпен еске алады. Оған бірден жеке палата бөлген. Қызметкерлердің барлығы барынша сыпайылық танытқан.

"Маған бәрінен бұрын босанғаннан кейінгі бөлімнің меңгерушісі үлкен қолдау көрсетті. Ол тығыз жұмыс кестесіне қарамастан, арнайы уақыт тауып, маған келіп сөйлесетін. Оның ең алғашқы сұрағы: "Өзіңізді кінәлап жүрген боларсыз?". Шынында да солай еді. Сол кезде ол маған мұндай жағдайға неге кінәлі емес екенімді егжей-тегжейлі түсіндіріп берді".

Виктория өзінен "өлі туу" процесін қабылдап алған акушерді де дәл сондай жылылықпен еске алады.

"Ол маған демеу болып, сөйлесіп, бәрін түсіндіріп отырды. Нәресте дүниеге келгенде, оны құшағына өте абайлап алып, маған мұқият көрсетті, содан кейін ұлымды қайда апаратынын айтты. Кейін күйеуім мен енем оны жерледі".

Виктория сәбиге қарағанымен, оны қолына алуға батылы бармады:

"Бір сәтте оны қолыма алуды сұрасам ба деген ой келді. Бірақ оны қолыма алсам, қайтып бермес едім... Бұған шыдау мүмкін емес".

Ол кейін өзі сияқты жүктіліктің кеш мерзімінде баласынан айырылған әйелдермен кездескенін айтады. Кейбіреулер сәбиін қолына алғысы келгенін, бірақ оларға рұқсат берілмегенін айтқан. Бұл тыйым олардың жанына қосымша жара салған.

Ал Викторияның өзі сол сәтте еңіреп жылап жіберген, десе де бұған дейін ол барынша шыдап баққан.

"Әлі жассың ғой, кейін тағы туып аларсың"

Босанғаннан кейін Викторияны жеке палатаға қайта ауыстырды. Сол қабатта жаңа босанған өзге де әйелдер жатты, бірақ олармен бетпе-бет келмеуге тырысты. Бірде оған нәрестелерге арналған сыйлық жиынтықтарын таратып жүрген қызметкер кіріп келді.

"Маған қажеті жоқ екенін, өйткені балам шетінеп кеткенін айттым. Ол алдымен: "Ой, кешіріңіз", - деп жауап берді. Содан кейін кенет қайта оралып: "Бәрібір ала бер, әлі жассың ғой, тағы туып аларсың", - дейді".

Виктория болған жайтты күйеуіне айтып берді, ал ол перзентхана әкімшілігіне барды:

"Күйеуім оларға мұндай жағдайға тап болатын әйелдер көп емес және олардың жағдайын түсініп, құрметтеу керек екенін айтты. Оның сөзіне құлақ асып, бұл жағдайды назардан тыс қалдырмады. Содан кейін маған қатысты бірде-бір орынсыз сөз естіген жоқпын".

Үйіне оралған соң Виктория өз қайғысымен жалғыз қалғандай күй кешті. Осындай қасіретті бастан өткерген көптеген әйел сияқты, ол да сәбиі неге шетінеп кеткенін және оның алдын алу мүмкін бе еді деген сауалдарға жауап іздеді. Бірақ көмек алу үшін қайда бару керек және қандай тексерулерден өту қажет екенін білмеді.

Қолдау іздеген Виктория орыс тілді қоғамдастықтарда шетінеуді бастан өткерген әйелдермен араласа бастады.

"Бізде мен мұндай ұйымды таба алмадым", - дейді Виктория.

Перинаталдық паллиативтік көмек деген не?

Дегенмен, Анастасия көрсетіп жүрген және Виктория ие болған бұл көмек - басқа елдерде қалыптасқан, шетінеуді бастан өткерген отбасыларды қолдаудың тұтас жүйесінің бір бөлігі ғана.

Бұл тек психологиялық сүйемелдеуді ғана емес, медициналық көмекті де қамтиды. Осы жұмыстың жеке бағыты - перинатальдық паллиативтік көмек.

Анықтама: перинатальдық паллиативтік көмек - бұл жүктілік кезінде ұрыққа қауіп төндіретін немесе ауыр дерттері анықталған отбасыларға көрсетілетін медициналық, психологиялық және әлеуметтік қолдау кешені. Ол жүктілікті сақтап қалуды ұйғарған ата-аналарға босануға дейін, босану кезінде және бала туғаннан кейін мамандардың сүйемелдеуіне ие болуға мүмкіндік береді. Бұл көмек босануға дайындықты, нәресте күтімін жоспарлауды, оның ықтимал азабын жеңілдетуді, сондай-ақ бала шетінеген жағдайда отбасына қолдау көрсетуді қамтиды. Перинатальдық паллиативтік көмектің басты қағидасы - ата-ананың таңдауына құрметпен қарау және баланың қанша өмір сүретініне қарамастан, оның өмір сүру сапасын барынша жоғары деңгейде қамтамасыз ету.

Наталья Савва, педиатр-дәрігер, балаларға паллиативтік көмек көрсету саласының маманы, Ресейдегі "Дом с маяком" балалар хосписінің бұрынғы бас дәрігері, әртүрлі елде мұндай көмектің дамуы көбінесе жекелеген мамандар мен коммерциялық емес ұйымдардың бастамасынан басталатынын айтады.

"Қазақстанда да біреу бұл іспен айналысып, мәселені қозғай бастауы мүмкін деп ойлаймын. Бұл кәсіби қызмет болғаны дұрыс, себебі отбасын босануға дейінгі немесе босанудан кейінгі кезеңде сүйемелдейтін медицина мамандары бәрібір қажет. Тек психологтың көмегі жеткіліксіз".

Наталья Савва
балалар паллиативтік көмегі бойынша маман

Мұндай перинаталдық паллиативтік көмек бағдарламалары бүгінде Еуропа елдерінде, АҚШ-та, Канадада және ішінара Ресейде бар.

Мұндай жүйе қалай жұмыс істеуі мүмкін? Наталья Савваның айтуынша, мысалы, Мәскеуде "Дом с маяком" балалар хосписінің мамандары перинаталдық консилиум құрамына енген. Онда дәрігерлер ұрықтың ауыр патологиясы бар жағдайларды қарастырып, ата-аналармен жүктілікті үзу мәселесін талқылайды.

Егер әйел дәрігерлердің болжамына қарамастан, жүктілікті сақтап қалуды ұйғарса, хоспис мамандары отбасын сүйемелдеуге осы кезеңнен-ақ кіріседі.

Олар психологиялық және медициналық көмек көрсетіп, босануға дайындалуға және бала туғаннан кейін, оның өмірі санаулы сағаттар мен күндерге ғана созылатын болса да, күтімді ұйымдастыруға көмектеседі.

"Ана құрсағындағы екі ай болсын немесе туғаннан кейінгі санаулы күндер болсын, оған қанша уақыт бұйырса да, әр баланың өмір сүруге құқығы бар. Баланың тағдырына қатысты шешімді ата-анасы ғана қабылдай алады. Бұл өте күрделі этикалық мәселе. Бірақ мен ата-ананың таңдау жасауға құқығы болуы керек деп есептеймін. Егер әйел жүктілікті тоқтатқысы келсе - оған мұндай мүмкіндік берілуі тиіс. Ал егер қаламаса - отбасына осы кезеңнен өтуге көмектесетін перинаталдық паллиативтік қызмет болуы қажет", - дейді Савва.

Бұл ретте "үнсіз босану" процесінен өтетін әйелдерге де арнайы психологиялық қолдау қажет. Көмек босану сәтінде емес, одан әлдеқайда ерте - ата-ана баласының шетінеп кеткенін алғаш естіген сәттен бастап көрсетілуі тиіс.

Наталья Савваның айтуынша, Қазақстанға мұндай қызметті бірден бүкіл ел көлемінде құру міндетті емес. Дәрігерлерді, психологтарды және басқа да мамандарды біріктіре отырып, бір медициналық немесе коммерциялық емес ұйым базасында пилоттық жобадан бастауға болады.

Мұндай жүйенің маңызды бөлігі - медициналық және психологиялық сүйемелдеу ғана емес, "үнсіз босанудың" өзін ерекше ұйымдастыру.

  • Осы жағдайды бастан өткеретін әйел басқа босанушылар мен жаңа туған нәрестелерден бөлек болуы тиіс.
  • Оның қасында жақындары, психолог немесе арнайы дайындалған доула бола алады.
  • Медициналық персонал баласынан айырылған әйелмен қалай сөйлесу керек, қандай сөздер оның жанын жаралауы мүмкін және оған қандай қолдау қажет екенін түсінуі керек.

Спикер бұдан бөлек, бұл жүйеде әр жайттың маңызы зор екенін айтады, мысалы, туыстарының шетінеп кеткен сәбимен қоштасуына арналған арнайы бөлме. Егер отбасы діндар болса, діни жораларды өткізу мүмкіндігі.

Көмек перзентханадан шыққаннан кейін де тоқтамауы тиіс. Әйел босанғаннан кейін физикалық тұрғыда қалпына келумен қатар, үйіне оралғанда ауыр қазаны қабылдау кезеңінен өтеді. 

Тағы оқыңыз: “Қорқынышты түс сияқты“. Неге Қазақстанда әйелдер нәрестелерін тастап кетеді?

Контрацепция: неге жауапкершілік көбіне әйелдерге жүктеледі?

“Бұл үлкен сынақ“. Қазақстандағы әйелдер менопауза туралы не біледі?

Авторы: Лилия Гайсина

Дайындаған: Айнұр Қапышова

Пікірлер

Жаңалықтар