Қазақша
Русский
ПОДЕЛИТЬСЯ
+7 (777) 001 44 99
Әлеуметтік желілер
Әлемде балалар семіздігінің белең алуына байланысты ДДСҰ алғаш рет балалар мен жасөспірімдерді емдеу бойынша халықаралық ұсынымдар жариялады. Қазақстандағы жағдай қандай, мамандар не дейді және артық салмақ денсаулыққа қандай қауіп төндіреді - Tengri Health материалынан оқыңыз.
7 қазанда ДДСҰ алғаш рет балалар мен жасөспірімдердегі семіздікті емдеу бойынша халықаралық ұсынымдарды шығарды. Онда ұйым дәрігерлер мен денсаулық сақтау мамандарының артық салмағы бар балаларға қалай дер кезінде көмек көрсете алатыны түсіндірілген.
ДДСҰ деректері бойынша, 2024 жылы 5-тен 19 жасқа дейінгі 170 миллион бала мен жасөспірім семіздікке шалдыққан. Оның 70 миллионы 5-9 жас аралығындағы бала болса, тағы 100 миллионы 10-19 жас аралығындағы жасөспірім.
1990 жылдан бері бұл жас тобында семіздіктің таралуы төрт есе - 2-ден 8 пайызға дейін өсті.
Бұл ретте Қазақстанда 2024 жылғы халықаралық статистикалық зерттеу бағдарламасы 5-тен 9 жасқа дейінгі балалардың 23,2 пайызында дене салмағының артықшылығы (ДСИ) анықталғанын көрсетті. Бұл шамамен әрбір төртінші бала деген сөз, - деп хабарлады ДСМ баспасөз қызметі.
"Семіздіктің жағымсыз салдары ерте жастан бастап көрініс беріп, инфекциялық емес аурулардың, соның ішінде екінші типті қант диабеті мен жүрек-қан тамырлары патологияларының даму қаупін арттыруы мүмкін", - делінген ДДСҰ хабарламасында.
Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметінше, 2025 жылы Қазақстанда 18 жасқа толмаған балалар мен жасөспірімдер арасында екінші типті қант диабетінің 1 104 жағдайы тіркелген. 237 пациентте ауру алғаш рет анықталған.
Ұйым семіздікке шалдыққан балалармен және жасөспірімдермен жүйелі жұмыс істеуді: тамақтануды реттеуді, физикалық белсенділікті ынталандыруды және өмір салтын өзгертуге көмектесуді ұсынады.
Бұл ретте мамандар 0-ден 9 жасқа дейінгі балаларды дәрі-дәрмекпен, бариатриялық ота (асқазан және/немесе ішек анатомиясын өзгертуді қарастыратын дене салмағын төмендетуге арналған ота) немесе салмақ түсіруге арналған арнайы құрылғылардың көмегімен емдеуге кеңес бермейді.
"10-нан 19 жасқа дейінгі жасөспірімдерге, егер өмір салтын түзетудің кешенді бағдарламасы жеткілікті нәтиже бермесе ғана, дәрігерлер ұсынылған препараттарды тағайындай алады", - деп көрсетті ДДСҰ.
Ал бариатриялық ота қатаң белгіленген жағдайларда жасөспірімдердегі семіздіктің ауыр түрлері кезінде ғана қарастырылуы мүмкін.
""Бірақ семіздікке шалдыққан балалар мен жасөспірімдерге көмек көрсетудің негізгі әдісі - дәрі-дәрмек немесе хирургиялық ем емес, салауатты тамақтану әдеттерін қалыптастыруға, физикалық белсенділікті арттыруға және өмір салтындағы тұрақты өзгерістерге қол жеткізуге көмектесетін кешенді қолдау", - деп атап өтті ДДСҰ тамақтану және азық-түлік қауіпсіздігі департаментінің директоры Лус Мария де Региль.
ДДСҰ ұсынымдарында семіздікке шалдыққан балалардың психикалық саулығын қорғаудың маңыздылығы атап өтілген.
"Үрей, депрессия және өзіне сенімділігінің төмендігі зиянды тамақтану әдеттеріне, физикалық белсенділіктің төмендеуіне және әлеуметтік оқшаулануға әсер етуі мүмкін. Семіздігі бар балалар мен жасөспірімдер қорлау мен айыптауға тап болуы мүмкін, бұл олардың психикалық саулығына кері әсерін тигізеді", - дейді ДДСҰ мамандары.
Сонымен қатар, ұсыным авторлары емдеу салмақ тастаумен ғана шектелмеуі керек екенін айтады. Баланың денсаулығын нығайту және оның көңіл-күйін жақсарту маңызды. Семіздіктің алдын алу үшін пайдалы тағам бағасы бойынша қолжетімді болатын, ал балалардың физикалық белсенділікке мүмкіндігі көбірек болатын жағдай жасау қажет.
"Бұл үшін білім беру, көлік, қала құрылысын жоспарлау және әлеуметтік қорғау салаларында шаралар қажет", - деп толықтырды ДДСҰ.
Дүниежүзілік семіздікпен күрес федерациясы (World Obesity Federation) жариялаған "Әлемдік семіздік атласы - 2026" баяндамасының деректері бойынша, 2025 жылы Қазақстанда 5–9 жас аралығындағы 492 мың баланың артық салмағы немесе семіздігі болған. 10–19 жас аралығындағы жасөспірімдер арасында мұндайлар саны 715 мыңға жетті.
Дене салмағының жоғары индексі түрлі аурудың даму қаупімен байланысты. Баяндама мәліметтеріне сәйкес, 2025 жылы 5–19 жас аралығындағы балалар мен жасөспірімдер арасында:
Бұған дейін Қазақстандағы ересек тұрғындардың жартысынан астамында артық салмақ немесе семіздік бар екенін жазған болатынбыз. Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметінше, 2025 жылы семіздіктің алғашқы сырқаттанушылығы 100 мың адамға шаққанда 39,6 жағдайға жеткен.