Басқа балаға полиомиелитке қарсы екпе салынған жағдайда, вакцина алмаған баланы балабақшадан уақытша шеттетуге бола ма? Бөлектеу кезінде топтан кім кетуі тиіс және бұл талапты орындау міндетті ме? Бұл сұрақтардың жауабын Tengri Health тілшісі анықтап көрді.
"Қуып жету" екпесі және карантин
Редакциямызға оқырмандар полиомиелитке қарсы вакцинация ережелеріне қатысты сауалмен жүгінді. Бұған Астанадағы балабақшалардың бірінде болған жағдай себеп болған.
Олардың айтуынша, баласына полиомиелитке қарсы "қуып жету" екпесі тағайындалған.
Педиатр отбасына вакцинация туралы бала баратын балабақша әкімшілігіне хабарлау керектігін ескерткен, себебі екпеден кейін вакцина алмаған балалар карантинге кетуі тиіс.
Бұл жағдай топтағы ата-аналар арасында талас тудырды. Үйде кім қалуы керек: жаңадан екпе алған бір бала ма, әлде қорғанысы жоқ бірнеше бала ма?
Полиомиелит деген не?
Полиомиелит - жүйке жүйесін зақымдайтын жедел вирустық ауру. Вирус негізінен ластанған су, тағам және кір қол арқылы (фекальды-оральды жолмен) жұғады.
Ауырғандардың көбінде инфекция белгісіз өтеді немесе кәдімгі вирусқа ұқсайды. Ауыр жағдайларда ол жұлынды зақымдап, көбінесе аяқтың қайтымсыз сал ауруына (параличке) әкеп соғуы мүмкін. Тағы бір асқынуы - тыныс алудың бұзылуы, бұл өлімге әкеледі.
Балаларға полиомиелитке қарсы екпе қашан салынады?
Қазақстанның профилактикалық егулерінің ұлттық күнтізбесі бойынша балалар полиомиелиттен бірнеше кезеңмен қорғанады.
1. Алдымен белсенділігі жойылған полиомиелит вакцинасы (БПВ) енгізіледі - оның құрамында тірі вирус жоқ. Балалар оны 2, 3 және 4 айлығында алады.
2. 12 айлық жасында ауыз арқылы берілетін полиомиелит вакцинасымен (АПВ) вакцинация жүргізіледі - оның құрамында әлсіретілген тірі вирус болады.
Қажет болған жағдайда, вакцинацияны өткізіп алған балаларға жеке кесте бойынша "қуып жету" иммунизациясы жасалуы мүмкін. Біз айтып отырған жағдайда да осылай болған.
Неге екпеден кейін карантин қажет?
ДСМ Ұлттық қоғамдық денсаулық сақтау орталығының Иммунопрофилактика орталығының жетекшісі Нұршай Әзімбаева былай деп түсіндірді: ауыз арқылы салынатын полиомиелит вакцинасы егілгеннен кейін бала шамамен үш-төрт апта бойы нәжіспен бірге қоршаған ортаға вакцина вирусын бөледі.
"Бала вакцинаның бірнеше тамшысын алады. Осыдан кейін полиомиелитке қарсы иммунитет ішекте қалыптасады - әлсіретілген вирус біраз уақыт көбейіп, содан кейін ағзадан шығарылады", - деді маман.
Оның айтуынша, бұл көпшілік үшін қауіпті емес. Алайда полиомиелитке қарсы иммунитеті қалыптаспағандар үшін, әсіресе иммунитеті тапшы балалар үшін қауіп туындайды.
"Вакцина алмаған балаларда қорғаныс жоқ, сондықтан оларда вакциналық вирусты жұқтыру қаупі айтарлықтай жоғары. Вакцинамен байланысты параличтік полиомиелит сияқты асқыну бар, ол ауыр зардаптарға әкелуі мүмкін", - деп түсіндірді ол.
Сарапшы қолданыстағы вакцинация ережелері күнтізбе бойынша екпе алатын балаларда мұндай асқынулардың ықтималдығын барынша төмендететінін атап өтті.
Алдымен оларға белсенділігі жойылған полиомиелит вакцинасының үш дозасы егіледі - оның құрамында тірі вирус жоқ, бірақ ол қорғаныс қалыптастырады. Осыдан кейін бала құрамында әлсіретілген тірі вирусы бар вакцинаны еш қауіпсіз ала алады.
Мұндай жағдайда екпе алған және алмаған балаларды уақытша бөлектеу ұсынылады, әдетте бұл карантин туралы болып отыр. Полиомиелитке қарсы тірі вакцина - бұл ереже қолданылатын жалғыз екпе түрі.
Кімдер карантинге шығуы тиіс?
Денсаулық сақтау министрлігі ауыз арқылы салынатын полиомиелит вакцинасынан кейін карантин режимі қолданыстағы санитарлық ережелерде шынымен қарастырылғанын растады.
"Бұйрыққа сәйкес, ұйымдасқан ұжымдарда полиомиелитке қарсы егілмеген балалар ауыз арқылы полиомиелит вакцинасын алған баладан вакцинацияланған күннен бастап кемінде 30 күнтізбелік күнге оқшаулануы тиіс", - деп хабарлады Денсаулық сақтау министрлігі Tengri Health редакциясының ресми сауалына берген жауабында.
Егер отбасында иммунитет тапшылығы бар адам тұрса да осыған ұқсас ереже қолданылады: мұндай жағдайда егілген баланы да одан кемінде 30 күнге оқшаулау қажет.
Сауалға берілген жауапта бұл "Халыққа профилактикалық егуді ұйымдастыруға және жүргізуге қойылатын санитарлық-эпидемиологиялық талаптардың" 37-тармағында көрсетілгені айтылған.
Дегенмен, құжатта нақты кім карантинге кетуі керектігі - полиомиелитке қарсы вакцина алған бала ма, әлде екпесі жоқ балалар ма - нақтыланбаған.
"Шынында да, бұл жағдай үшін нақты алгоритм жазылмаған. Бұл полиомиелитке қарсы "тірі" вакцинаның 12-15 айлық кезде салынуымен байланысты. Әдетте, бұл жаста балалар әлі балабақшаға бармайды, сондықтан карантинге қатысты сұрақтар туындамайды", - деп түсіндірді Нұршай Әзімбаева.
Сарапшының айтуынша, егер балалардың қайсысы карантинге кетуі керектігін анықтау қажет болса, мынадай қағида қолданылуы тиіс:
"Логика бойынша, егілмеген балалар карантинге кетуі керек, өйткені оларға вакциналық вирусты жұқтырып алу қаупі төнеді. Ата-аналарға бұл жағдай түсіндірілуі тиіс. Нұсқалардың бірі - егілмеген балаларды вакцина алған баладан оқшаулау үшін 30 күнге басқа топқа ауыстыру. Бұл мәселелер мектепке дейінгі мекеме әкімшілігімен бірлесіп шешілуі тиіс", - дейді спикер.
Ата-аналар бұл талаптарды орындауға міндетті ме?
Денсаулық сақтау министрлігі "Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы" Кодекс азаматтарды денсаулық сақтау саласындағы заңнама талаптарын сақтауға және тек өз денсаулығына ғана емес, қоғамдық денсаулыққа да қамқорлық жасауға міндеттейтінін еске салды.
Сондықтан санитарлық ережелерде қарастырылған уақытша оқшаулау туралы талаптар орындалуы тиіс міндетті норма саналады.
Жаппай вакцинацияның арқасында Қазақстан полиомиелиттен азат ел мәртебесіне ие.
Бір топта егілмеген қанша бала болуы мүмкін?
Денсаулық сақтау министрлігі балабақшалар үшін ұжымдық иммунитет ережесі қолданылатынын еске салды.
Топтарды жасақтау кезінде егілген және егілмеген балалардың саны ескеріледі. Егер егілмегендердің рұқсат етілген үлесі асып кетсе, ондай баланы балабақшаға қабылдау туралы шешім жойылады.
Еске сала кетейік: маусым айында Алматы тұрғыны баласының үш айдан астам уақыт бойы полиомиелитке қарсы ауызша вакцина ала алмағанына шағымданған болатын. Ол өзі тіркелген емханада да, жекеменшік медициналық мекемелерде де табылмаған. Денсаулық сақтау министрлігі халықты үздіксіз иммундаумен қамтамасыз ету үшін қолда бар вакцинаны басқа өңірлерден қайта бөлуге уәде берді.
