Құрамында есірткі заттары бар дәрі-дәрмектер: Қазақстанда жаңа ережелер енгізіліп жатыр

Өзгерістер қандай дәрілерге қатысты болады?

Тиісті қаулыға премьер-министр Олжас Бектенов 2026 жылғы 13 қазанда қол қойды. Құжат 19 қазанда үкімет сайтында жарияланды.

Жаңа ережелер құрамында бақылаудағы заттардың аз мөлшері бар препараттардың қандай жағдайда арнайы бақылаудан шығарылатынын және мұндай шешімді кім қабылдайтынын айқындайды.

Әңгіме құрамында есірткі, психотроптық заттар немесе прекурсорлардың аз мөлшері бар препараттар туралы болып отыр.

Жаңа ережелер дәріні арнайы бақылаудан шығарудың екі негізгі шартын қарастырады:

• Бақылаудағы заттың мөлшері препаратты теріс мақсатта пайдалану қаупін тудырмайтындай өте аз болуы тиіс.
• Дәріден денсаулыққа қауіп төндіретін мөлшердегі бақылаудағы затты оңай бөліп алу мүмкіндігі болмауы керек. Заттың аз мөлшерде болуы препараттың автоматты түрде бақылаудан шығарылатынын білдірмейді.

Құжатта қандай заттар көрсетілген?

Ережелерге қосымшада бақылаудағы заттар мен олардың дәрілік препараттардағы шекті рұқсат етілген мөлшері көрсетілген.

Атап айтқанда, тізбеге мыналар кіреді:

• Кодеин - кейбір ауырсынуды басатын және жөтелге қарсы препараттарда қолданылатын зат.
• Декстрометорфан - жөтелге қарсы құрал.
• Фенобарбитал - тырысуға қарсы және тыныштандыратын әсері бар зат.
• Эфедрин және псевдоэфедрин - кейбір дәрілік препараттарда, соның ішінде мұрын бітелуін жеңілдету үшін қолданылатын заттар.
• Фолькодин - жөтелге қарсы зат.
• Эрготамин - бас ауруының кейбір түрлерін емдеу үшін қолданылатын зат.
• Сондай-ақ тізбеде декстропропоксифен мен эфедра шөбі көрсетілген.

Құжат бақылаудағы заттардың бір реттік дозасы мен препарат қаптамасындағы нақты мөлшерін белгілейді.

Мысалы, мөлшерленген дәрілік қалыптар үшін мынадай шектеулер қарастырылған:

• кодеин - бір дозаға 10 миллиграмнан және бір қаптамаға 200 миллиграмнан аспауы тиіс;
• фенобарбитал - бір дозаға 20 миллиграмнан және бір қаптамаға 750 миллиграмнан аспауы тиіс;
• псевдоэфедрин гидрохлориді - бір дозаға 15 миллиграмнан және бір қаптамаға 150 миллиграмнан аспауы тиіс.

Сұйық дәрілік қалыптарға, соның ішінде шәрбаттар мен тамшыларға жеке шектеулер қойылған.

Бұл ретте жаңа ережелер құжатта аталған препараттардың автоматты түрде еркін сатылатынын білдірмейді.

Олар сарапшылар мен уәкілетті орган нақты бір дәріні арнайы бақылаудан шығару мүмкіндігін қалай бағалайтынын айқындайды.

Препарат бұл режимнен шығарылса да, оған заңнаманың басқа талаптары, соның ішінде дәрілік заттарды тіркеу, қауіпсіздік және босату ережелері қолданыла береді.

Осылайша, нақты дәріні сатып алу шарттары оның тіркеу мәртебесі мен қолданыстағы сату ережелерін ескере отырып анықталуы қажет.

Дәрі-дәрмектер қалай тексеріледі?

Жаңа ережеге сәйкес, препараттарды бағалауды дәрілік заттардың айналысы саласындағы мемлекеттік сараптама ұйымы жүргізеді.

Сараптама дәріні мемлекеттік тіркеу, қайта тіркеу немесе тіркеу құжаттарына өзгерістер енгізу кезінде қарастырылған.

Мамандар препараттың құрамын, бақылаудағы заттардың мөлшерін, дозасын, концентрациясын және шығарылу формасын зерттейді.

Бұдан бөлек, сарапшылар оның адам ағзасына әсерін, теріс пайдалану ықтималдығын және дәріден бақылаудағы заттарды бөліп алу мүмкіндігін бағалауы тиіс.

Сараптама жүргізу кезінде Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының ұсынымдары, Халықаралық есірткіні бақылау комитетінің материалдары, шетелдік реттеушілердің мәліметтері мен ғылыми жарияланымдар ескеріледі.

Шешім неше күнде қабылданады?

Сараптама аяқталғаннан кейін ұйым жеті жұмыс күні ішінде мемлекеттік органға препаратты арнайы бақылаудан шығару мүмкіндігі туралы қорытынды жіберуі тиіс.

Бұл ретте түпкілікті шешімді дәрілік заттардың айналымы саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган қабылдайды.

Егер препарат белгіленген талаптарға сәйкес келсе, ол арнайы бақылауға жатпайтын дәрі-дәрмектер тізіміне енгізілуі мүмкін.

Жаңа ережелер 2026 жылғы 27 қазанда күшіне енеді.

Мән-жайы

Ережелер психотроптық және күшті әсер ететін заттары бар дәрі-дәрмек айналымына бақылаудың жалғасуы аясында өзгертіліп жатыр. 2023 жылы "Трамадол" есірткі заттар тізіміне енгізілді: енді ол тек рецепт бойынша және лицензиясы бар дәріханаларда ғана сатылады.